أبو علي سينا

19

منطق ( فارسى )

باز نمودن جنس و نوع و فصل و خاصه و عرض « 1 » الفاظ كلّىّ - همه پنج‌اند « 2 » : سه ذاتى - و دو عرضى « 3 » . و ذاتى - دو گونه باشد نخست . يكى آن بود - كه چون بپرسى از چيزها « 4 » كه چه‌اند ؟ كه بدان پرسش حقيقت معنى ايشان خواهى ، جواب بدان لفظ ذاتى دهند ، چنان كه چون بپرسى « 5 » كه مردم - و گاو - و اسب « 6 » ، چه‌اند ؟ جواب دهند : كه حيوان‌اند . و چون بپرسى كه « 7 » : سياهى - و سپيدى - و سرخى « 8 » چه‌اند ؟ جواب دهند - كه : گونه‌اند « 9 » . و چون بپرسى « 10 » - كه ده - و پنج - و سه ، چه بود ؟ جواب دهند كه : شمارند . و همچنين چون بپرسند - كه « 11 » : زيد - و عمرو « 12 » - و خالد ، چه بوند « 13 » ؟ جواب دهند - كه : مردم‌اند .

--> ( 1 ) - عرض عام - ط - كب - خ ه . ( 2 ) - است - آ . ( 3 ) - عرض - آ . ( 4 ) - بپرسى كه الخ - آ ، - پرسى كه از چيزهائى - د . ( 5 ) - بى : چون - كب ، - كه چنان كه چون پرسى - د . ( 6 ) - بجاى « و گاو » « دو گوسفند » - كب ، - و گاو و اسب و استر - ط . ( 7 ) - پرسى كه م - ط - ه - ل - كب - د ، - بى ، « مردم و گاو » تا « پرسى كه » - آ . ( 8 ) - بى : و سرخى - د - س - ع . ( 9 ) - بى : اند - د ( 10 ) - پرسى - م - ل - ه - ط - كب - د . ( 11 ) - پرسند كه - م - ط - ه - د ، - پرسى كه - كب ، - پرسند - ل . ( 12 ) - عمر - ق - د . ( 13 ) - اند - ه - ط - آ .